Fijnstof, wat is dat?

fijn·stof (het; o; meervoud: geen meervoud) 1stofdeeltjes met een doorsnede van minder dan 1/100 millimeter, van nature aanwezig dan wel geproduceerd door de mens, m.n. door verbrandingsprocessen (Dikke van Dale, woordenboek Nederlandse taal)

Fijnstof is een verzamelnaam voor alle kleine, onzichtbare deeltjes die in onze omgevingslucht rondzweven. Deze deeltjes zijn zo klein (maximaal 10 micrometer groot) en licht in gewicht dat ze nauwelijks beïnvloed worden door de zwaartekracht. De stofdeeltjes blijven in de lucht zweven en komen bij elke ademhaling in onze longen terecht. Grotere deeltjes die in onze atmosfeer terechtkomen slaan door de zwaartekracht al snel neer op de grond, ze blijven niet zweven. De fijnstofdeeltjes kunnen langer, enkele dagen tot weken, in de omgevingslucht blijven hangen waardoor we ze langer blijven inademen. De schadelijk effecten kunnen dus lang na de uitstoot nog gevolgen hebben.

Het fijnstof wordt ingedeeld naar omvang en vaak aangeduid met de Engelse benaming voor fijnstof: PM, de afkorting van Particulate Matter. De grootte van de deeltjes wordt aangegeven in micrometer (een micrometer is een duizendste millimeter) en bepalen de indeling in 3 hoofdgroepen:

-deeltjes tussen 2,5 en 10 micrometer omvang, deze worden aangeduid met de term PM10

-deeltjes met een omvang kleiner dan 2,5 micrometer, deze worden aangeduid met 2,5 PM

-deeltjes met een omvang kleiner dan 0,1 micrometer, aangeduid als ultra fijnstof of 0,1 PM.

Fijnstof in onze omgevingslucht bestaat uit bestanddelen die deels een natuurlijke oorsprong hebben, zoals de zouten die vrijkomen bij het verdampen van zeewater of het stof wat door de wind van harde gesteenten of gebouwen wordt geschuurd. Meer dan 75% van het fijnstof in onze omgevingslucht wordt echter veroorzaakt door menselijk handelen. Deze vorm van fijnstofuitstoot wordt vaak luchtvervuiling of smog genoemd. Het ontstaat door met name bij de verbrandingsprocessen in de industrie of in het verkeer. Ook de verwarming van huizen is in stedelijke gebieden een grote bron van fijnstof. In dichtbebouwde stedelijke gebieden is ruim 80% van de PM10 afkomstig van menselijke activiteiten, voor de fijnere fractie van fijn stof (PM2,5) is dit zelfs boven de 85%.